Organisaties in de non-profitsector – zoals stichtingen, fondsen en ANBI’s – ontvangen regelmatig giften van particulieren, bedrijven of nalatenschappen. Maar wanneer is schenkbelasting verschuldigd? En in welke gevallen geldt juist een vrijstelling?
In dit artikel leggen we op een toegankelijke manier uit hoe de wet werkt, wat de belangrijkste vrijstellingen zijn en waar goede doelen in de praktijk op moeten letten.
In deze blog zullen we ingaan op de volgende vragen:
- wanneer is een schenking belast?
- wanneer geldt vrijstelling?
- wat betekent dit voor een stichting of ANBI?
- hoe werkt het juridisch in hoofdlijnen?
Wat is een schenking volgens de wet?
De Successiewet (SW) bepaalt dat schenkbelasting wordt geheven over alles wat iemand om niet(gratis) ontvangt van een ander. Daarvoor moeten drie elementen aanwezig zijn:
- Verarming: de schenker wordt financieel slechter.
- Verrijking: de ontvanger wordt financieel beter.
- Bevoordelingsbedoeling: de schenker wil de ander daadwerkelijk bevoordelen.
Ontbreekt één van deze elementen, dan is er geen belastbare schenking.
Voorbeeld:
– Ouders laten een kind gratis in hun huis wonen → geen schenking, want ouders verarmen niet.
– Iemand verkoopt een woning aan een familielid voor een lagere prijs dan de marktwaarde → wel schenking.
Wanneer is een stichting of ANBI vrijgesteld van schenkbelasting?
Goede doelen vallen regelmatig onder de vrijstelling van art. 33 SW. De belangrijkste categorieën:
1. Schenkingen aan een ANBI (Algemeen Nut Beogende Instelling)
Een gift aan een ANBI is geheel vrijgesteld van schenkbelasting.
Dit is voor veel donateurs de reden om juist een ANBI te steunen: hun gift komt volledig ten goede aan de organisatie.
2. Schenkingen in het kader van het algemeen belang (art. 33 lid 4 en 10 SW)
Ook wanneer vermogen overgaat tussen organisaties die gericht zijn op het algemeen nut, kan een vrijstelling gelden. Dit speelt bijvoorbeeld bij:
- fusies tussen stichtingen
- taakafsplitsingen
- overdracht van activiteiten of vermogensbestanddelen zonder winstoogmerk
Belangrijk: voor deze vrijstelling mag de overdracht niet gericht zijn op belastingbesparing, maar moet het doel en de activiteiten duidelijk passen binnen het algemeen belang.
Wanneer is een schenking wél belast?
Een stichting moet soms toch opletten. Denk aan:
1. Schenking aan een stichting die géén ANBI-status heeft
Dan geldt de reguliere heffing schenkbelasting.
Tip: Veel maatschappelijke organisaties kiezen daarom bewust voor ANBI-status.
2. Schenkingen tussen personen binnen een stichting (bijv. bestuurders – organisatie)
Een schenking van een bestuurder aan een stichting is meestal vrijgesteld (mits ANBI),
maar een voordeel dat een bestuurder persoonlijk ontvangt kan wél als belaste schenking gelden.
3. Vermogensoverdracht buiten de sfeer van het algemeen belang
Bijvoorbeeld wanneer een stichting vermogen overhevelt naar een BV of privépersoon, zonder zakelijke tegenprestatie.
→ Dan is administratie en goede onderbouwing essentieel.
Voorbeelden uit de praktijk
Voorbeeld 1: Fusie tussen twee goede doelen
Twee ANBI-stichtingen bundelen hun krachten en fuseren. Vermogen gaat over naar de nieuwe stichting.
→ Vrijgesteld, mits de activiteiten en het vermogen volledig binnen het algemeen belang blijven.
Voorbeeld 2: Een particulier doneert € 50.000 aan een goed doel
Als de ontvanger een ANBI is:
→ Geen schenkbelasting, €50.000 komt volledig ten goede aan de missie.
Voorbeeld 3: Een stichting ontvangt een kunstwerk van een verzamelaar
Dit is een schenking in natura.
→ Vrijgesteld, mits de stichting een ANBI is.
Voor de administratie moet de stichting de waarde (taxatie) wél vastleggen.
Voorbeeld 4: Vermogensoverdracht naar een stichting die geen ANBI is
Dan geldt de normale vrijstelling niet en kan schenkbelasting verschuldigd zijn.
→ Voor veel kleine stichtingen is dit reden om alsnog ANBI-status aan te vragen.
Hoe zit het met schenkingen via familiefondsen of fondsconstructies?
In de familiesfeer worden soms fondsen voor gemene rekening gebruikt. Wanneer die fondsen vermogen overhevelen aan een ANBI of andere stichting geldt:
- Als de ontvanger een ANBI is → vrijstelling.
- Als de begiftigde geen ANBI is → normale regels schenkbelasting.
In complexe constructies (bijv. familiefonds dat participeert in een stichting) is het verstandig vooraf te laten toetsen of de schenking zakelijk is ingericht.
Waarom is de ANBI-status zo belangrijk?
Voor goede doelen is de ANBI-status essentieel omdat:
- schenkingen belastingvrij zijn
- nalatenschappen volledig naar de missie gaan
- donateurs extra fiscale voordelen hebben (giftenaftrek)
- de organisatie transparant en betrouwbaar overkomt
Zonder ANBI kunnen grote schenkingen onverwacht tot heffing leiden — een risico voor de financiële planning van een stichting.
Praktische tips voor stichtingen en fondsen
- Vraag altijd de ANBI-status aan als je in aanmerking komt.
- Leg schenkingen goed vast in administratie, inclusief waarderingen.
- Let op bij inbreng van goederen (kunst, vastgoed): bepaal de waarde zakelijk.
- Bij fusies of taakafsplitsingen: zorg dat de overdracht volledig binnen het algemeen belang blijft.
- Overweeg advies bij complexe vermogensoverdrachten of familiefondsen.
Conclusie
Voor stichtingen, ANBI’s en goede-doelenorganisaties biedt de Successiewet ruime vrijstellingen van schenkbelasting. Daardoor kunnen giften – zowel van particulieren als organisaties – volledig ten goede komen aan het maatschappelijk doel.
De kern is simpel:
- ANBI’s zijn volledig vrijgesteld van schenkbelasting
- Overdrachten binnen de sfeer van algemeen belang zijn vaak ook vrijgesteld
- Buiten deze sfeer kan toch schenkbelasting gelden
