Onderzoek onder 8.000 ouders naar boodschappenkaart
Schoolmaaltijden en boodschappenkaart verbetert gezondheid en vermindert stress. Het Nederlandse Rode Kruis presenteert de resultaten van een grootschalig onderzoek onder ruim 8.000 ouders die gebruikmaken van de boodschappenkaart uit het Programma Schoolmaaltijden.
Directeur Harm Goossens benadrukt het belang van deze vorm van voedselhulp, maar waarschuwt dat blijvende structurele oplossingen tegen armoede noodzakelijk zijn.
Boodschappenkaart helpt kinderen gezonder eten
De boodschappenkaart stelt ouders in staat om gezond eten voor hun kinderen te kopen. Uit het onderzoek blijkt dat bijna 60% van de ouders aangeeft dat hun kinderen gezonder eten en dat ruim een kwart (28%) merkt dat hun kinderen met een positiever gevoel naar school gaan.
Daarnaast zegt 60% van de ouders dat de kaart hun financiële stress aanzienlijk vermindert. Toch geeft 27% van de ouders aan dat de hulp niet voldoende is: voedsel blijft voor veel gezinnen een sluitpost.
Programma Schoolmaaltijden bereikt duizenden kinderen
Het programma wordt landelijk uitgevoerd via basisscholen en middelbare scholen die deelnemen aan het door de overheid gefinancierde Programma Schoolmaaltijden. Ongeveer 2.400 scholen doen mee.
Scholen kunnen kiezen: óf het verstrekken van boodschappenkaarten via het Rode Kruis, óf maaltijden op school via het Jeugdeducatiefonds. Inmiddels zijn meer dan 55.000 kinderen met behulp van de boodschappenkaart ondersteund.
Gezonde voeding en leren omgaan met geld
De boodschappenkaart werkt op twee niveaus. Allereerst zorgt de kaart ervoor dat kinderen toegang hebben tot gezondere voeding, zoals fruit, brood, kaas en beleg. Dit is volgens ouders een directe verlichting van financiële druk.
Een ouder gaf aan: “Soms is mijn eigen geld bijna op, maar ben ik dankzij de boodschappenkaart blij dat ik toch weer fruit, kaas, brood en beleg voor mijn kind kan kopen.”
Daarnaast gebruiken ouders de kaart ook als middel om hun kinderen te leren omgaan met geld. Meer dan een kwart (28%) van de ouders ziet de boodschappenkaart als een kans om kinderen inzicht te geven in budgetten.
Een ouder vertelt: “De boodschappenkaart helpt me niet alleen enorm om mijn kinderen een gezonde maaltijd te geven, maar hiermee leren zij ook over de waarde van geld.”
Een vijfde van de ouders merkt bovendien dat hun kinderen zich beter kunnen concentreren. Het Rode Kruis noemt dit een belangrijk bijkomend effect, omdat een gevulde maag direct bijdraagt aan betere schoolprestaties.
Minder financiële stress voor ouders
Uit het onderzoek blijkt dat 60% van de ouders minder financiële stress ervaart. Voor een deel van de ouders geeft de kaart een gevoel van veiligheid: zij hoeven minder bang te zijn dat hun kinderen zonder eten naar school gaan.
Directeur Harm Goossens onderstreept het belang van dit effect: “Dankzij het Programma Schoolmaaltijden gaan kinderen met een goed gevulde maag naar school. Dat is belangrijk om goed te kunnen leren. Ook ouders zijn ermee geholpen. “Zo gaf een vader aan dat hij zijn kinderen dit schooljaar met een gerust hart naar school brengt, wetende dat hun broodtrommel nu vol is.”
Structurele armoede problemen blijven bestaan
Toch blijft de voedselhulp voor veel gezinnen onvoldoende. 27% van de ouders geeft aan dat de boodschappenkaart niet toereikend is. Zij moeten goedkoper eten kopen, kleinere porties serveren of zelfs maaltijden overslaan.
Ook blijven rekeningen liggen of worden te laat betaald, en voelen ouders zich genoodzaakt om geld te lenen van familie en vrienden. Dit vergroot de kans op schulden en wijst op bredere, structurele problemen.
Het Rode Kruis waarschuwt dat de armoede in Nederland verdiept. Mensen die onder of net boven de armoedegrens leven, verkeren volgens de organisatie in steeds slechtere omstandigheden.
Oproep aan de politiek voor structurele oplossingen
Goossens wijst ook naar de politiek: “Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2023 was bestaanszekerheid één van de grootste thema’s. Nu horen we er een stuk minder over, maar de problemen zijn er nog steeds. “Ik vraag politieke partijen dus echt om armoedebestrijding hoog op hun prioriteitenlijst te blijven zetten en de verdieping van de armoede aan te pakken.”
Breder perspectief: armoede en waardigheid
Nieuwe methode om armoede te meten – SCP, CBS en Nibud
In 2024 introduceerden het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Nibud een nieuwe manier om armoede in Nederland in kaart te brengen.
Niet alleen het inkomen wordt meegewogen, maar ook vaste lasten zoals woon- en energiekosten, spaargeld en buffers. Daardoor wordt zichtbaar dat veel meer mensen moeite hebben om rond te komen en dat bestaanszekerheid breder is dan alleen loon of uitkering. Dit onderstreept dat armoede direct raakt aan de kwaliteit en waardigheid van het dagelijks leven.
Bron: SCP – De nieuwe methode om armoede in Nederland te meten
Kansrijk armoedebeleid – CPB en SCP
Het rapport Kansrijk Armoedebeleid (2020) van het Centraal Planbureau en het SCP onderzoekt welke beleidsopties effectief zijn om armoede structureel terug te dringen.
Maatregelen zoals verhoging van de bijstand, een ruimer sociaal vangnet of investeringen in menselijk kapitaal blijken onmisbaar. Het rapport benadrukt dat structurele zekerheid nodig is voor een waardig bestaan: noodhulp alleen is onvoldoende.
Bron: CPB – Kansrijk armoedebeleid
Armoede is meer dan geen geld hebben – Movisie
Kennisinstituut Movisie legt in diverse onderzoeken en interviews uit dat armoede verder gaat dan een lege portemonnee. Het leidt tot sociaal isolement, schaamte, stress en een verlies aan eigenwaarde.
Veel mensen maken bovendien geen gebruik van regelingen waar ze recht op hebben, waardoor de kloof groter wordt. Voor een waardig bestaan is daarom niet alleen financiële steun nodig, maar ook sociale erkenning en participatie.
Bron: Movisie – Waarom armoede meer is dan geen geld hebben
Een waardig bestaan – Eerste Kamer
De Eerste Kamer publiceerde in 2023 een document met de titel Een waardig bestaan, waarin bestaanszekerheid centraal staat. Het rapport benadrukt dat toegang tot sociale zekerheid, een leefbaar inkomen en bescherming tegen armoede essentiële voorwaarden zijn voor waardigheid.
Daarbij wordt ook kritisch gekeken naar de huidige tekortkomingen van beleid. Het laat zien dat waardigheid niet alleen een moreel maar ook een juridisch en politiek vraagstuk is.
Bron: Eerste Kamer – Een waardig bestaan (pdf)
Conclusie: tijdelijke verlichting, geen structurele oplossing
Het onderzoek maakt duidelijk dat de boodschappenkaart bijdraagt aan een gezonder eetpatroon, minder stress en een betere schoolervaring voor duizenden kinderen.
Tegelijkertijd laat het zien dat voedselhulp voor veel gezinnen slechts tijdelijk soelaas biedt. Structurele maatregelen tegen armoede zijn volgens het Rode Kruis noodzakelijk om de vicieuze cirkel van financiële problemen te doorbreken. Lees verder: over voedselzekerheid
