Wat is er gebeurd?
Het Internationale Rode Kruis (ICRC) sluit voorlopig zijn kantoor in Gaza-Stad vanwege de-escalerende militaire strijd in het noorden van de Gazastrook. Medewerkers zijn overgeplaatst naar kantoren in het zuiden (zoals in Deir al-Balah en Rafah), waar de organisatie hoopt haar werk, al is het gedeeltelijk, voort te zetten.
De organisatie noemt de sluiting “gedwongen” en tijdelijk, en benadrukt dat ze terugkeert zodra de omstandigheden het toelaten.
Waarom nu?
De directe aanleiding zijn de intensere militaire operaties rond Gaza-Stad, met verwoestingen, luchtaanvallen en gevechten die de veiligheid van hulpverleners onacceptabel risicovol maken. Volgens het ICRC worden burgers gedood, zijn velen ontheemd en leven ze onder steeds slechtere omstandigheden.
Tegelijkertijd is de humanitaire situatie in Noord-Gaza al ernstig verergerd door de sluiting van belangrijke hulproutes. Bijvoorbeeld de Zikim-korridor. Door die blokkade zijn voedselleveringen gehalveerd, gemeenschappelijke keukens en gezondheidsposten moesten sluiten, en de prijzen en schaarste van water en levensmiddelen nemen hard toe.
Wat gebeurt er nog wel? Wat valt uit?
Hoewel het kantoor in Gaza-Stad dicht is, blijft het Rode Kruis proberen te opereren waar mogelijk:
- Vanuit zuidelijke kantoren (zoals in Rafah) levert het ICRC medische goederen aan overgebleven ziekenhuizen en klinieken.
- Het steunt bakkerijen die brood maken voor mensen in nood, waaronder in vluchtelingenkampen.
- In Rafah draait het veldziekenhuis van het Rode Kruis als een soort levenslijn – gewonden uit de hele regio worden daar heen gebracht.
- In dat veldziekenhuis zijn extra beschermingsmaatregelen: schuilcontainers, stalen daken op operatietenten om risico’s van rondvliegend projectielen te beperken.
Maar het blijft gevaarlijk: veel tenten zijn al doorzeefd met kogelgaten, terwijl het Rode Kruisembleem duidelijk zichtbaar is. Hulpverleners melden dat zelfs in operatiekamers mensenlevens worden gered in omstandigheden waarin een enkel afgedwaald schot het verschil kan maken.
Reacties en oproepen
Harm Goossens, directeur van het Nederlandse Rode Kruis, zegt in zijn reactie:
“Dat het Rode Kruis genoodzaakt is om teams terug te trekken uit Gaza-Stad, is verschrikkelijk. ” Mensen in Gaza-Stad hebben de hulp keihard nodig … hulpverleners moeten altijd en overal hun werk kunnen doen.”
Hij benadrukt dat de internationale gemeenschap, inclusief Nederland, moet aandringen dat hulpverleners niet het doelwit worden, maar juist beschermd worden.
Het ICRC roept op tot een onmiddellijke wapenstilstand, tot respect voor internationaal humanitair recht en tot vrij toegang voor hulpgoederen en medische teams.
Breder plaatje: de humanitaire crisis in Gaza
Deze sluiting is geen losstaand feit; hij past in een steeds escalerende humanitaire catastrofe in Gaza. Hieronder enkele belangrijke trends:
Toegenomen burger dodental en verwoesting
Recente aanvallen hebben tientallen doden geëist, veel gebouwen vernield, en scholen en woonwijken onder vuur gelegd. De bombardementen in en rond Gaza-Stad zijn hevig, terwijl de stad steeds verder omsingeld raakt.
Belemmeringen voor humanitaire hulp
Het afsluiten van de Zikim-korridor heeft de toevoer van voedsel en basisgoederen naar Noord-Gaza ernstig beperkt.
Hulporganisaties worden vaker geweerd of onder vuur genomen. Routes worden geblokkeerd.
In 2025 zijn bij verdelingen van hulp in Gaza verschillende incidenten gemeld waarbij burgers doodgeschoten werden in de buurt van distributiepunten.
Dodelijke aanvallen op hulpverleners
Een schrijnend voorbeeld: op 23 maart 2025 werden minstens 15 hulpverleners, paramedici, leden van de Palestijnse Rode Halve Maan en civiele defensie, doodgeschoten tijdens een reddingsoperatie in Rafah. Volgens rapporten droegen ze duidelijk zichtbare humanitaire kenmerken.
Dat incident is door sommigen gezien als een van de zwaarste aanvallen op humanitair personeel sinds jaren.
Internationaal protest en juridische vragen
Organisaties zoals het ICRC wijzen erop dat ziekenhuizen, ambulances en medisch personeel beschermd moeten zijn onder het internationaal humanitair recht.
Critici vragen zich af in hoeverre de gewapende partijen (zowel Israëlische als Palestijnse) hun verplichtingen nakomen om burgers en hulpverleners te beschermen.
Er wordt ook steeds vaker gesproken over verdrijving van Palestijnen als gevolg van militaire operaties, wat juridische en ethische implicaties heeft.
Wat blijft onzeker?
Duur van de sluiting
Het ICRC stelt dat de sluiting tijdelijk is, maar het is onduidelijk wanneer en of zij terugkeren naar Gaza-Stad. Dat hangt af van veiligheid, toegang en politieke omstandigheden.
Effectiviteit van hulp vanuit het zuiden
Of de middelen vanuit Rafah en Deir al-Balah voldoende zijn om de grote nood in het noorden op te vangen, valt te bezien.
Bescherming van hulpverleners
Ondanks duidelijke symbolen (rode kruisen, emblemen) nemen aanvallen op gezondheidsfaciliteiten en hulpdiensten toe, wat de grens tussen frontlinie en burgergebied vervaagt.
Internationale druk en politieke werking
De mate waarop buitenlandse regeringen, de VN en rechters optreden om bescherming af te dwingen en sancties of maatregelen opleggen zal mede bepalen of hulporganisaties veiliger kunnen werken.
Dit is onacceptabel
Dat burgers, hulpverleners en kinderen doelwit zijn van geweld is onacceptabel. Dit geweld moet en kan vandaag nog stoppen. Volgens het humanitair oorlogsrecht moeten burgers en hulpverleners worden beschermd. Altijd en overal, ook in Gaza-Stad. Humanitaire hulp moet onbelemmerd worden toegelaten.
Lees meer over het werk van het Rode Kruis
