De culturele en creatieve sector verdient een fundamenteel andere plek in Nederland. Meer erkenning. Meer stabiliteit. En vooral meer structurele steun. Dat stelt Triodos Bank in een nieuw rapport met een duidelijke boodschap:
“Zonder een sterke culturele sector verliest de samenleving haar verbeeldingskracht, veerkracht en onderlinge verbondenheid.”
Het rapport draagt de titel Vooruitgang door verbeeldingskracht. Die woorden zijn bewust gekozen. Volgens Triodos Bank is cultuur geen decoratie aan de randen van de samenleving. Het is een dragende kracht. Juist in een tijd van grote veranderingen.
Meer dan bezoekers en subsidiebedragen
Discussies over kunst en cultuur gaan vaak over aantallen. Hoeveel bezoekers kwamen er. Hoe hoog is de subsidie. Wat levert het op in euro’s. Volgens Triodos Bank is dat een te smalle blik.
Lambert de Pater, relatiemanager voor de kunst en cultuursector bij Triodos Bank, waarschuwt voor dat denken. Kunst wordt zo gereduceerd tot een luxeproduct. Iets extra’s. Iets wat kan worden wegbezuinigd als het spannend wordt.
Dat beeld klopt niet, stelt hij. Kunst en cultuur zijn juist een levensader. Ze voeden de verbeeldingskracht. Zetten aan tot anders denken en brengen mensen samen. En ze dragen bij aan welzijn en sociale samenhang. Waarden die niet makkelijk in cijfers te vangen zijn, maar wel essentieel zijn voor een gezonde samenleving.
Economische motor met een brede impact
Naast die maatschappelijke waarde is de culturele sector ook economisch belangrijk. In Nederland werken meer dan 120.000 mensen in de sector. Daarnaast zijn er 139.000 zelfstandigen actief. Samen zijn zij goed voor ruim 2,4 procent van het bruto binnenlands product.
Daar stopt het niet. De sector heeft ook een sterke indirecte impact. Cultuur maakt steden aantrekkelijk. Het versterkt het vestigingsklimaat. Het stimuleert innovatie in andere sectoren. En het draagt bij aan leefbare dorpen en wijken.
Wie cultuur verwaarloost, snijdt dus niet alleen in creativiteit, maar ook in economische vitaliteit.
Financiële druk neemt toe
Toch staat de sector al jaren onder druk. Bezuinigingen volgen elkaar op. De focus ligt vaak op korte termijn rendement. Dat gaat ten koste van stabiliteit en ontwikkeling.
Ook de Raad voor Cultuur sloeg onlangs alarm. Het cultuurbudget van de overheid ligt inmiddels onder het Europees gemiddelde. Minder subsidies zijn niet gecompenseerd door extra giften, sponsoring of private investeringen.
Voor veel instellingen en makers betekent dit onzekerheid. Projectfinanciering overheerst. Langetermijnplannen zijn moeilijk. Investeren in kwaliteit, duurzaamheid of professionalisering wordt steeds lastiger.
Structurele herwaardering is nodig
Triodos Bank pleit daarom voor een structurele herwaardering van kunst en cultuur. Niet als kostenpost, maar als investering in brede welvaart.
Dat vraagt om meer dan alleen hogere subsidies. Volgens Triodos is een duurzame financieringsmix nodig. Overheden, fondsen, particulieren en financiële instellingen moeten allemaal hun rol pakken.
Banken en kredietverstrekkers horen daar nadrukkelijk bij. De Pater stelt dat leengeld essentieel is om investeringskracht op te bouwen. Alleen subsidies zijn niet genoeg om de sector veerkrachtig te maken.
Dat vraagt wel om een andere manier van kijken. De culturele sector is minder winstgedreven. De maatschappelijke impact is groot, maar niet altijd direct financieel zichtbaar. Financiers moeten daar rekening mee houden.
Drie duidelijke aanbevelingen
In het rapport doet Triodos Bank concrete aanbevelingen aan drie groepen.
- Aan overheden wordt gevraagd het cultuurbeleid opnieuw te bekijken. Verhoog het budget structureel. En benader cultuur als katalysator voor maatschappelijke transities. Denk aan duurzaamheid, inclusie en leefbaarheid.
- Aan de cultuursector zelf is de oproep om maatschappelijke impact beter zichtbaar te maken. Werk meer samen. Investeer in duurzame bedrijfsvoering. En versterk financiële kennis. Dat helpt om sterker te staan in gesprekken met financiers en beleidsmakers.
- Aan financiële instellingen vraagt Triodos om passende financieringsvormen te ontwikkelen. Modellen die aansluiten bij de realiteit van de sector. En waarin maatschappelijke waarde zwaarder weegt dan korte termijn winst.
Brede welvaart als kompas
De kern van het betoog is helder. Onze toekomst draait niet om eindeloze economische groei. Het gaat om brede welvaart. Om een gezonde planeet. En om een samenleving waarin mensen zich verbonden voelen.
De culturele en creatieve sector speelt daarin een sleutelrol. Kunst prikkelt. Cultuur opent nieuwe perspectieven. Creativiteit helpt ons omgaan met onzekerheid en verandering.
Zonder die kracht verarmen we. Niet alleen economisch, maar vooral maatschappelijk.
Triodos Bank roept daarom op tot actie. Niet morgen, maar nu. Want verbeeldingskracht laat zich niet uitstellen. En een samenleving zonder sterke culturele sector verliest iets wat niet eenvoudig te herstellen is.
Lees meer over fondsen.
