Rechter dwingt Meta tot meer keuzevrijheid voor gebruikers.
Bits of Freedom wint zaak van Meta. De rechter heeft uitspraak gedaan in het kort geding dat digitale mensenrechtenorganisatie Bits of Freedom aanspande tegen Meta. (Foto boven: Evelyn Austin Algemeen Directeur)
De organisatie eiste dat het techbedrijf gebruikers van apps zoals Instagram en Facebook de mogelijkheid biedt om een tijdlijn te kiezen die niet gebaseerd is op profilering.
Digital Services Act (DSA)
Bits of Freedom daagde Meta voor de rechter wegens een overtreding van de Digital Services Act (DSA). Deze Europese wetgeving is bedoeld om gebruikers meer autonomie en controle te geven ten opzichte van de grootste online platformen. Een van de kernelementen van de DSA is dat gebruikers meer invloed moeten hebben op de informatie die zij te zien krijgen.
Voor veel mensen, en vooral jongeren, vormen sociale media platformen een belangrijke bron van nieuws en informatie. Het is daarom cruciaal dat gebruikers zelf kunnen bepalen welke inhoud hen wordt voorgeschoteld op hun tijdlijn. Zonder die keuzevrijheid wordt de deelname aan het publieke debat ernstig belemmerd. Dat is altijd al problematisch, maar zeker in tijden van verkiezingen.
De rechter oordeelde dat Meta handelt in strijd met de wet.
Hij stelde dat “een niet-persistense keuzemogelijkheid voor een aanbevelingssysteem haaks staat op het doel dat met de DSA wordt gediend, namelijk dat gebruikers daadwerkelijk autonomie, keuzevrijheid en controle krijgen over de wijze waarop informatie aan hen wordt gepresenteerd.”
Ook concludeerde de rechter dat de manier waarop Meta haar platform heeft ontworpen een
“wezenlijke verstoring vormt van de autonomie van de gebruikers van Facebook en Instagram.”
Meta moet haar apps zo aanpassen dat de keuze van de gebruiker behouden blijft, ook wanneer deze naar een andere sectie navigeert of de app herstart.
“We zijn blij dat de rechter nu duidelijk maakt dat Meta de keuze van de gebruiker moet respecteren,” zegt Maartje Knaap, woordvoerder bij Bits of Freedom. “Het is namelijk absoluut onacceptabel dat een paar Amerikaanse tech-miljardairs bepalen hoe wij de wereld zien. Die machtsconcentratie vormt een risico voor onze democratie. Tegelijkertijd is het jammer dat we de rechter nodig hebben om ervoor te zorgen dat Meta zich aan de wet houdt.”
Bits of Freedom dwingt via rechter keuze vrijheid af
Meta heeft er belang bij om gebruikers te sturen naar een tijdlijn waar zoveel mogelijk advertenties op basis van interesses en gedrag kunnen worden getoond. De kern van het verdienmodel van het bedrijf.
Sluwe ontwerptechnieken leiden gebruikers hier naartoe, terwijl de niet-geprofileerde tijdlijn bewust is weggestopt achter een onduidelijk logo. Wie toch voor deze tijdlijn kiest, verliest bovendien directe toegang tot functies zoals Direct Messages. Daarbovenop start de app standaard altijd met Meta’s tijdlijn, ook als de gebruiker een andere voorkeur had aangegeven. De uitspraak van de rechter dwingt Meta om hier een einde aan te maken.
“Deze uitspraak laat zien dat Meta niet onschendbaar is,” vervolgt Knaap. “Maar we zijn ook realistisch. Dit is een druppel op een gloeiende plaat. Er is nog zoveel meer nodig. We hopen daarom dat de uitspraak een hart onder de riem is voor alle individuen, organisaties in het maatschappelijk middenveld, toezichthouders en wetgevers wereldwijd die de macht van Meta proberen in te perken. Zo maken we een vuist tegen Meta.”
Bits of Freedom staat niet alleen
Deze zaak staat niet op zichzelf. In meerdere EU-landen en in de Verenigde Staten lopen onderzoeken naar de manier waarop grote techbedrijven zoals Meta en Tik Tok omgaan met de DSA en andere regelgeving. Toezichthouders benadrukken dat de komende jaren bepalend worden voor de vraag of deze wetgeving daadwerkelijk tanden heeft. Voor organisaties als Bits of Freedom is dit vonnis een belangrijk precedent: het maakt duidelijk dat gebruikersrechten niet alleen op papier bestaan, maar ook juridisch afdwingbaar zijn.
Meer lezen over rechtszaken en goede doelen
